આજકાલ શહેરમાં મોટાભાગના લોકો દરરોજ સરેરાશ ૫૦ કિલોમીટર જેટલું વાહન ચલાવે છે. ઓફિસ, બાળકોની શાળા, બજાર વગેરે માટે આ અંતર સામાન્ય બની ગયું છે. આવી સ્થિતિમાં કાર ખરીદતી વખતે સૌથી મોટો પ્રશ્ન હોય છે કે કયા પ્રકારની કાર ચલાવવામાં સૌથી ઓછો ખર્ચ આવશે. પેટ્રોલ, CNG અને હાઇબ્રિડ – ત્રણેય વિકલ્પોના પોતાના ફાયદા છે, પરંતુ ૫૦ કિલોમીટર દૈનિક મુસાફરીના હિસાબે કયું વાહન સૌથી વધુ કિફાયતી છે? ચાલો સરળ ગણતરી અને તથ્યોના આધારે સમજીએ.
સૌપ્રથમ, પેટ્રોલ કારની વાત કરીએ. સામાન્ય રીતે એક પેટ્રોલ કાર ૧૫ થી ૨૦ કિલોમીટર પ્રતિ લિટરની માઇલેજ આપે છે. ધારો કે તમારી કાર ૧૨ કિલોમીટર પ્રતિ લિટર માઇલેજ આપે છે, તો ૫૦ કિલોમીટર માટે લગભગ ૪.૧૭ લિટર પેટ્રોલ લાગે. પેટ્રોલનો ભાવ હાલમાં ગુજરાતમાં લગભગ ૧૦૦ રૂપિયા પ્રતિ લિટર છે, એટલે દૈનિક ખર્ચ થાય ૪૧૭ રૂપિયા. મહિનામાં ૨૬ દિવસ ડ્રાઇવિંગ કરો તો માસિક ખર્ચ લગભગ ૧૦,૮૪૨ રૂપિયા થાય છે.
હવે CNG કારની વાત કરીએ. CNG કારની માઇલેજ સામાન્ય રીતે ૨૦ થી ૨૫ કિલોમીટર પ્રતિ કિલોગ્રામ હોય છે. ધારો કે તમને ૨૦ કિલોમીટર પ્રતિ કિલોગ્રામ માઇલેજ મળે છે, તો ૫૦ કિલોમીટર માટે ૨.૫ કિલોગ્રામ CNG લાગે. ગુજરાતમાં CNG નો ભાવ લગભગ ૭૫ રૂપિયા પ્રતિ કિલોગ્રામ છે. એટલે દૈનિક ખર્ચ થાય ૧૮૭.૫ રૂપિયા. માસિક ખર્ચ લગભગ ૪,૮૭૫ રૂપિયા થાય છે. આમ, CNG પેટ્રોલની સરખામણીએ લગભગ ૫૫ ટકા જેટલો બચત કરાવે છે.
આ ઉપરાંત, હાઇબ્રિડ કાર (જે પેટ્રોલ અને ઇલેક્ટ્રિક મોટર બંને વડે ચાલે છે) ની વાત કરીએ. હાઇબ્રિડ કાર શહેરમાં સ્ટોપ-એન્ડ-ગો ટ્રાફિકમાં શ્રેષ્ઠ માઇલેજ આપે છે. સામાન્ય રીતે હાઇબ્રિડ કાર ૨૫ થી ૩૫ કિલોમીટર પ્રતિ લિટર માઇલેજ આપે છે. ધારો કે સરેરાશ ૨૫ કિલોમીટર પ્રતિ લિટર મળે છે, તો ૫૦ કિલોમીટર માટે ૨ લિટર પેટ્રોલ લાગે. પેટ્રોલના ૧૦૦ રૂપિયા પ્રતિ લિટર ભાવે દૈનિક ખર્ચ થાય ૨૦૦ રૂપિયા. માસિક ખર્ચ લગભગ ૫,૨૦૦ રૂપિયા થાય છે. આમ, હાઇબ્રિડ CNG કરતાં થોડો વધુ ખર્ચાળ છે, પરંતુ પેટ્રોલ કરતાં નોંધપાત્ર રીતે સસ્તું છે.
જો કે, માત્ર ચાલુ ખર્ચ જ નહીં, પરંતુ વાહનની કિંમત, જાળવણી ખર્ચ અને રિસેલ વેલ્યુ પણ ધ્યાનમાં લેવી જરૂરી છે. CNG કારની પ્રારંભિક કિંમત પેટ્રોલ કાર કરતાં થોડી વધારે હોય છે, પરંતુ સરકારી સબસિડી અને સસ્તા ઇંધણને કારણે લાંબા ગાળે તે ફાયદાકારક રહે છે. હાઇબ્રિડ કારની કિંમત સૌથી વધુ હોય છે, પણ તેની માઇલેજ શ્રેષ્ઠ હોવાથી અને પર્યાવરણને ઓછું નુકસાન થતું હોવાથી ઘણા લોકો તેને પસંદ કરે છે. જાળવણી ખર્ચની વાત કરીએ તો CNG એન્જિનને થોડી વધારે સર્વિસિંગની જરૂર પડે છે, જ્યારે હાઇબ્રિડ સામાન્ય રીતે ઓછી સમસ્યા આપે છે.
આ ઉપરાંત, તમારા શહેરમાં CNG સ્ટેશનની ઉપલબ્ધતા પણ મહત્વપૂર્ણ છે. જો તમારી નજીક CNG પંપ ન હોય, તો CNG કાર લેવી વ્યવહારુ ન પણ બની શકે. હાઇબ્રિડ કારમાં આવી કોઈ મુશ્કેલી નથી, કારણ કે તે પેટ્રોલ પર પણ ચાલે છે. તેથી, જો તમે રોજ ૫૦ કિલોમીટર ડ્રાઇવિંગ કરો છો અને સૌથી ઓછો ખર્ચ ઇચ્છો છો, તો CNG કાર તમારા માટે શ્રેષ્ઠ રહેશે. પરંતુ જો તમે આરામ, ઓછી જાળવણી અને ઇંધણની ઉપલબ્ધતાને પ્રાથમિકતા આપો છો, તો હાઇબ્રિડ કાર પણ એક સારો વિકલ્પ છે.
આખરે, નિર્ણય તમારી જરૂરિયાત અને પસંદગી પર આધારિત છે. ગણતરી કરતી વખતે આશરે આંકડા જ સાચા ગણાય છે, કારણ કે ઇંધણના ભાવ અને માઇલેજ વાહન, ટ્રાફિક અને ડ્રાઇવિંગ શૈલી પર બદલાય છે. સમજદારી એ છે કે તમારી દૈનિક મુસાફરી, બજેટ અને લાંબા ગાળાના ખર્ચને ધ્યાનમાં રાખીને જ કાર પસંદ કરો.