તહેવારોની મોસમ શરૂ થતાં જ ખાંડના ભાવમાં થયેલા વધારાએ સામાન્ય લોકોની ચિંતા વધારી છે. ખાંડ સાથે ગોળના ભાવમાં પણ વધારો નોંધાયો છે, જેના કારણે લોકોનું ઘરખર્ચ વધ્યું છે. આ વચ્ચે વિપક્ષે આરોપ લગાવ્યો છે કે સરકારે ઈથેનોલ બનાવવા માટે શેરડી અને ખાંડનો ઉપયોગ કર્યો, જેના કારણે બજારમાં ખાંડની અછત સર્જાઈ અને ભાવમાં વધારો થયો.
કેન્દ્રીય મંત્રી પ્રહલાદ જોશીએ આ આરોપોને ફગાવતાં સ્પષ્ટતા કરી છે કે દેશમાં ખાંડની કોઈ અછત નથી. તેમણે જણાવ્યું કે ભાવવધારા પાછળ બે મુખ્ય કારણો જવાબદાર છે – શેરડીનો રેડ રોટ (લાલ સડો) રોગ અને અલ નીનો હવામાન પેટર્ન. આ બંને પરિબળોના કારણે માત્ર ભારતમાં જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર વિશ્વમાં ખાંડના ઉત્પાદનમાં ઘટાડો થયો છે.
રેડ રોટ એ શેરડીનો ફંગલ રોગ છે, જે છોડના પાયાને નુકસાન પહોંચાડે છે અને શેરડીના વિકાસને અટકાવે છે. અલ નીનો હવામાન પેટર્નને કારણે અસામાન્ય વરસાદ અને દુષ્કાળ જેવી સ્થિતિ સર્જાય છે, જેની સીધી અસર શેરડીના પાક પર પડે છે. વૈશ્વિક સ્તરે પણ ખાંડના ઉત્પાદનમાં સંકોચન નોંધાયું છે, જેના કારણે ભારતમાં પણ ભાવમાં વધારો થયો છે.
વિપક્ષે આરોપ લગાવ્યો હતો કે સરકારે ઈથેનોલ ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે શેરડીનો મોટો જથ્થો વાળી દીધો, જેના કારણે ખાંડનું ઉત્પાદન ઘટ્યું. મંત્રીએ આને 'તદ્દન ખોટી' વાત ગણાવી. તેમણે સમજાવ્યું કે સરકારે ઈથેનોલ ઉત્પાદન માટે શેરડીના રસ, ગોળ અને બી-હેવી મોલાસીસ જેવા વિકલ્પોનો ઉપયોગ થાય છે, પરંતુ તેનાથી ખાંડના બજાર પર કોઈ નોંધપાત્ર અસર થઈ નથી.
ખાંડના ભાવ નિયંત્રણ માટે સરકારે કાચી ખાંડની કામચલાઉ આયાત કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ પગલાથી તહેવારો દરમિયાન બજારમાં પુરવઠો જળવાઈ રહેશે અને છૂટક ભાવ સ્થિર રહે તેવી અપેક્ષા છે. ભારતમાં ખાંડની વાર્ષિક જરૂરિયાત 280 લાખ ટન છે અને હાલ પૂરતો સરપ્લસ સ્ટોક ઉપલબ્ધ હોવાનો દાવો સરકાર કરી રહી છે.
વૈશ્વિક બજારમાં ખાંડના ઉત્પાદનમાં ઘટાડો થવાને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવ પણ ઊંચા જોવા મળી રહ્યા છે. ભારત જેવા મોટા ઉત્પાદક દેશમાં પરિસ્થિતિ સામાન્ય છે, પરંતુ અન્ય દેશોમાં ઉત્પાદનમાં ઘટાડો થતાં નિકાસ બજારમાં પણ તણાવ છે. આ સંદર્ભમાં સરકારનો આયાત નિર્ણય સમયસર માનવામાં આવી રહ્યો છે.
ખાંડના ભાવમાં વધારાને કારણે મીઠાઈ બનાવતા વ્યાપારીઓ અને ગૃહિણીઓ પણ પરેશાન છે. તહેવારોમાં ખાંડની માંગ વધુ હોય છે, એટલે સરકારનું પગલું લોકોને રાહત આપશે તેવી આશા છે. નિષ્ણાતોના મતે, અલ નીનોની અસરથી આગામી સિઝનમાં પણ ખાંડના ઉત્પાદનને જોખમ રહેલું છે. સરકાર દ્વારા લેવામાં આવેલા આયાત નિર્ણયથી બજારમાં સપ્લાય વધશે અને ભાવમાં સ્થિરતા આવવાની શક્યતા છે. ઉપભોક્તાઓ માટે રાહતની વાત એ છે કે સરકાર ખાંડના ભાવ પર નજર રાખી રહી છે અને જરૂર પડ્યે વધુ પગલાં લેવામાં આવશે.