ખાંડ બાદ હવે ડુંગળીના ભાવમાં થયેલા વધારાએ ગૃહિણીઓના બજેટ પર અસર કરી છે. દેશમાં ડુંગળીનો સરેરાશ ભાવ 42 રૂપિયા પ્રતિ કિલો પર પહોંચ્યો છે. જો કે, કેટલાક શહેરોમાં આ કરતાં વધુ ભાવ નોંધાયા છે. કેન્દ્ર સરકારે આ સ્થિતિને પહોંચી વળવા બફર સ્ટોકમાંથી ડુંગળી બજારમાં મૂકવાનો અને ‘કાંદા એક્સપ્રેસ’ ટ્રેન ચલાવવાનો નિર્ણય કર્યો છે.
સોમવારે નાસિકથી દિલ્હી, ચેન્નાઈ, કોચી અને ગુવાહાટી માટે ડુંગળી ભરેલી ટ્રેન ચલાવવામાં આવશે. આ શહેરોમાં ડુંગળીની કિંમત સૌથી વધુ છે. ઉપભોક્તા વિભાગના આંકડા મુજબ, દિલ્હીમાં શનિવારે ડુંગળી 65 રૂપિયા પ્રતિ કિલો વેચાઈ હતી, જે ગયા વર્ષે 35 રૂપિયા હતી. ચેન્નાઈમાં ભાવ 58 રૂપિયા પ્રતિ કિલો છે, જે ગયા વર્ષે 33 રૂપિયા હતો. આમ, લગભગ બમણો વધારો થયો છે.
સરકારી અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, બફર સ્ટોકમાંથી ડુંગળીનું વેચાણ તબક્કાવાર કરવામાં આવશે. એક સાથે મોટા પ્રમાણમાં સપ્લાય નહીં કરવામાં આવે, જેથી બજારમાં કૃત્રિમ તંગી ન સર્જાય. અધિકારીઓએ શંકા વ્યક્ત કરી છે કે કેટલાક વેપારીઓ જાણી જોઈને ભાવ વધારવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.
ભાવવધારાનું મુખ્ય કારણ મહારાષ્ટ્રમાં ખરીફ ડુંગળીના ઉત્પાદનમાં ઘટાડો છે. મહારાષ્ટ્ર દેશમાં સૌથી વધુ ડુંગળી ઉત્પાદક રાજ્ય છે. બજાર સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, ખરીફ ડુંગળીનું ઉત્પાદન 5થી 7 ટકા ઘટ્યું છે. જો કે, સરકારનું કહેવું છે કે આગામી મહિનાઓની માગ પૂરી કરવા માટે સ્ટોક પૂરતો છે.
કેન્દ્ર સરકાર ડુંગળીના બફર સ્ટોક માટે નાફેડ અને નેશનલ કોઓપરેટિવ કન્ઝ્યુમર્સ ફેડરેશન (NCCF) જેવી એજન્સીઓ દ્વારા ખરીદી કરે છે. ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં આ એજન્સીઓએ લગભગ 1.2 લાખ ટન ડુંગળી ખરીદી છે. ખરીદી વધારવા માટે સરકારે ડુંગળીની ખરીદ કિંમત વધારીને 2,645 રૂપિયા પ્રતિ ક્વિન્ટલ કરી છે. આ પગલાનો હેતુ વધુ ડુંગળી એકત્રિત કરીને બફર સ્ટોક મજબૂત બનાવવાનો છે, જેથી જરૂર પડ્યે બજારમાં સપ્લાય કરી શકાય.
કૃષિ મંત્રાલયના અનુમાન મુજબ, 2025-26માં ડુંગળીનું ઉત્પાદન લગભગ 307 લાખ ટન રહેવાની શક્યતા છે, જે ગયા વર્ષ જેટલું જ છે. તેથી કુલ ઉત્પાદનમાં મોટો ઘટાડો થવાની સંભાવના નથી. જો કે, અલગ-અલગ રાજ્યોમાં ઉત્પાદન અને સપ્લાયની સ્થિતિને કારણે ભાવમાં ઉતાર-ચઢાવ થઈ શકે છે.
આ પહેલાં પણ ઓક્ટોબર 2024માં સરકારે નાસિકથી દિલ્હી અને અન્ય શહેરો માટે ‘કાંદા એક્સપ્રેસ’ ટ્રેન ચલાવી હતી. આ વખતે પણ સરકારનું ધ્યાન વધુ ભાવવાળા શહેરો પર છે. ટ્રેન દ્વારા ઝડપી અને સસ્તી સપ્લાય પહોંચાડીને સ્થાનિક બજારમાં કિંમતો પર નિયંત્રણ લાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે.