રક્ષાબંધનનો પવિત્ર પર્વ ભાઈ-બહેનના પ્રેમ અને રક્ષાના વચનનું પ્રતીક છે. આ વર્ષે અમદાવાદની સિવિલ હોસ્પિટલ સ્થિત ઈન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ કિડની ડિસીઝ એન્ડ રિસર્ચ સેન્ટર (IKDRC)નો આંકડો ભાઈ-બહેનના સંબંધની ઊંડાઈ દર્શાવે છે. છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં આ કેન્દ્રમાં 41 બહેનોએ પોતાના ભાઈને કિડની દાન કરીને તેમને નવજીવન બક્ષ્યું છે, જ્યારે 6 ભાઈઓએ પોતાની બહેનને કિડની આપી છે.
IKDRCના આંકડા મુજબ, કુલ 45 બહેનોએ કિડની દાન કરી હતી, જેમાંથી 41ે પોતાના ભાઈને અને 4ે પોતાની બહેનને કિડની આપી હતી. તે જ રીતે, કુલ 27 ભાઈઓએ કિડની દાન કરી હતી, જેમાંથી 6 ભાઈઓએ તેમની બહેનને અને 21 ભાઈઓએ તેમના ભાઈને કિડની આપી હતી. દાન આપનાર મોટાભાગની બહેનોની ઉંમર 31 થી 60 વર્ષની વચ્ચે છે. આ આંકડો દર્શાવે છે કે કિડની દાનમાં બહેનો આગળ છે.
તાજેતરમાં જ બહેન પાસેથી કિડની મેળવનાર એક ભાઈએ લાગણી વ્યક્ત કરતાં કહ્યું, 'મારી પાસે બહેનનો આભાર માનવા શબ્દો નથી. સામાન્ય રીતે રક્ષાબંધને ભાઈ બહેનને ભેટ આપે છે, પરંતુ મારી બહેને મને કિડની દાન કરીને નવજીવનની ભેટ આપી છે.' આ શબ્દો રક્ષાબંધનના સાચા અર્થને ઉજાગર કરે છે.
IKDRCના વડા ડૉ. પ્રાંજલ મોદીએ જણાવ્યું કે, 'સંવેદના, ત્યાગ અને મક્કમ નિર્ધાર એ સ્ત્રીના ઘરેણાં છે. આ જ કારણ છે કે માતા હોય કે બહેન, તેઓ અંગદાન કરવામાં હંમેશાં મોખરે જોવા મળે છે. અંગદાનથી કોઈને નવું જીવન આપવા કરતાં અમૂલ્ય ભેટ બીજી કોઈ હોઈ શકે નહીં.' ડૉ. મોદીના આ નિવેદનથી સ્ત્રીઓના પરોપકાર અને આત્મબલિદાનની ભાવનાને સમાજમાં યોગ્ય માન્યતા મળે છે.
ભારતમાં અંગદાનની જાગૃતિ ધીમે ધીમે વધી રહી છે, પરંતુ હજુ પણ ઘણા લોકો અંગદાનને લઈને અચકાય છે. આવા સમયે IKDRC જેવી સંસ્થાઓમાં થતા આવા દાનના દાખલા સમાજને પ્રેરણા આપે છે. કિડની દાન દ્વારા કોઈ વ્યક્તિ જીવનદાન આપી શકે છે, તે સમજવું જરૂરી છે. આજે પણ ઘણા દર્દીઓ કિડનીની રાહ જોઈ રહ્યા છે, અને આવા દાન તેમના માટે આશાનું કિરણ બને છે.
રક્ષાબંધનના પર્વ પર બહેન ભાઈની કાંડે રાખડી બાંધે છે અને ભાઈના લાંબા આયુષ્યની કામના કરે છે. પરંતુ અમદાવાદની આ 41 બહેનોએ તો પોતાના ભાઈને જીવનદાન આપીને રક્ષાનો સાચો અર્થ સાકાર કર્યો છે. આવા પરોપકારી કાર્યો સમાજ માટે પ્રેરણાસ્ત્રોત છે, અને તે ભારતીય સંસ્કૃતિના મૂલ્યોને મજબૂત કરે છે.
નોંધ: આ લેખમાં આપેલી માહિતી સિવિલ હોસ્પિટલ અને IKDRC દ્વારા ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવેલા આંકડાઓ પર આધારિત છે. અંગદાન અંગે વધુ માહિતી માટે નિષ્ણાત ડોક્ટરની સલાહ લેવી યોગ્ય રહેશે.