દેશના કરોડો કેન્દ્ર સરકારી કર્મચારીઓને આગામી સમયમાં 8મા પગાર પંચની રાહ છે. છેલ્લા કેટલાક સમયથી પગાર પંચને લઈને ચર્ચાઓ શરૂ થઈ ગઈ છે. આ ચર્ચામાં સૌથી વધુ મહત્વ ફિટમેન્ટ ફેક્ટરને આપવામાં આવી રહ્યું છે. અહેવાલો અનુસાર, 8મા પગાર પંચમાં ફિટમેન્ટ ફેક્ટર 3.61 કે 4.0 હોઈ શકે છે. જો આવું થશે, તો નાના પગારધારકોને ખાસ કરીને ₹18,000 મૂળ પગાર ધરાવતા કર્મચારીઓને મોટો લાભ થઈ શકે છે.
પહેલા સમજીએ કે ફિટમેન્ટ ફેક્ટર એટલે શું. પગાર પંચ જૂના પગાર અને નવા પગાર વચ્ચેનો ગુણોત્તર નક્કી કરે છે, જેને ફિટમેન્ટ ફેક્ટર કહેવામાં આવે છે. 7મા પગાર પંચમાં ફિટમેન્ટ ફેક્ટર 2.57 હતું, એટલે કે જૂનો મૂળ પગાર 2.57 વડે ગુણાકાર કરીને નવો પગાર નક્કી થયો હતો. હવે 8મા પગાર પંચમાં આ ફિટમેન્ટ ફેક્ટર વધારીને 3.61 અથવા 4.0 કરવાની માંગણી થઈ રહી છે.
જો ફિટમેન્ટ ફેક્ટર 3.61 રહે છે, તો ₹18,000 મૂળ પગાર ધરાવતા કર્મચારીનો નવો મૂળ પગાર ₹18,000 × 3.61 = ₹64,980 થશે. એટલે કે પગારમાં ₹46,980નો વધારો થશે. જો ફિટમેન્ટ ફેક્ટર 4.0 થાય છે, તો નવો મૂળ પગાર ₹18,000 × 4.0 = ₹72,000 થશે, એટલે કે ₹54,000નો વધારો થશે. આ ગણતરી માત્ર અંદાજ છે, કારણ કે હજુ પગાર પંચની રચના થઈ નથી અને ભલામણો આવી નથી.
8મા પગાર પંચની રચના ક્યારે થશે તે અંગે સત્તાવાર જાહેરાત કરવામાં આવી નથી. પરંતુ લોકસભા ચૂંટણી પહેલા અને પછી સરકારી કર્મચારીઓની માંગણીઓને ધ્યાનમાં રાખીને પગાર પંચની રચના કરવામાં આવે તેવી સંભાવના છે. સામાન્ય રીતે દર 10 વર્ષે પગાર પંચની રચના થાય છે, અને 7મા પગાર પંચની ભલામણો 2016માં લાગુ થઈ હતી. તેથી 8મું પગાર પંચ આગામી વર્ષોમાં રચાય તેવી અપેક્ષા છે.
આ સાથે એ પણ ધ્યાનમાં રાખવું જોઈએ કે ફિટમેન્ટ ફેક્ટર જેટલું વધારે હશે, સરકાર પર નાણાકીય બોજ તેટલો વધશે. નિષ્ણાંતોના મતે, ફિટમેન્ટ ફેક્ટર 4.0 થાય તો સરકારી તિજોરી પર વધારે દબાણ આવી શકે છે. જોકે, કર્મચારી સંગઠનો લાંબા સમયથી 4.0 ફિટમેન્ટ ફેક્ટરની માંગ કરી રહ્યા છે. તેમનું કહેવું છે કે ફુગાવો અને જીવનધોરણને ધ્યાનમાં લેતા આ ફિટમેન્ટ જરૂરી છે.
હાલમાં આ બાબતે કોઈ અંતિમ નિર્ણય લેવાયો નથી. કર્મચારીઓએ સત્તાવાર જાહેરાતની રાહ જોવી જોઈએ. અટકળોના આધારે કોઈ નિષ્કર્ષ ન કાઢવો જોઈએ. જ્યારે પગાર પંચની રચના થશે અને ભલામણો આવશે, ત્યારે જ વાસ્તવિક ગણતરી શક્ય બનશે. ત્યાં સુધી રજૂ કરેલી આ ગણતરી માત્ર સંભવિત પરિસ્થિતિ આધારિત છે.